انستیتو ادیولوژی آریا ، پنجشنبه 31 خرداد 1397 08:03 قبل‏ازظهر

وزوز ، درمان یا توانبخشی

•    شناخت و ارزیابی
وزوز گوش یاTinnitus  اصطلاحی عمومی برای انواع صداهایی است که بیمار در گوش خود (و یا در سر خود) بصورت گذرا، تکرار شونده و یا دائمی حس می کند. این صدا می تواند شبیه صدای شرشر آب، صدای بال زدن حشرات، صدای جیر جیر، صدای باد، صدای سوت زودپز، صدای نبض و ...... باشد و در هر دو گوش یا یک گوش یا در سر احساس شود. ممکن است دائمی یا موقت باشد و شدِت آن کم یا زیاد باشد و وابسته به زمان وجود و شدت، باعث آثار نامناسب فکری و روحی برای بیمار شود. وزوزهای شدید مزمن حتی می توانند مشکلات روانی شدیدی را برای بیمار بوجود آورند و بیمار را به بیماریهای سایکوتیک هدایت کنند.
وزوز بیماری نیست ولی می تواند نشانه وجود بیماری در سیستم شنوایی محیطی و مرکزی باشد. تقریباً همة انسانها در طول زندگی خود آنرا تجربه می کنند و بر خلاف تصور عموم که وزوز گوش را خاص سنین بالا می دانند، کودکان نیز می توانند به وزوز گوش مبتلا شوند و آن را به پدر و مادر گزارش کنند. معمولا اگر وزوز با علائم دیگری چون کم شنوایی، گوش درد، مشکلات سرگیجه و عدم تعادل و تاری دید توام شود، بیمار سریعتر اقدام به بررسی و مراجعه به پزشک می نماید و گاهاً در صورتی که فقط خود وزوز وجود داشته باشد، ماهها و حتی سالها بیمار آن را نادیده می گیرد. علت وزوز گاهاً قابل شناسائی و گاهاً غیر قابل شناسائی است. وجود هر گونه مشکل یا بیماری در مجرای گوش خارجی، پردة گوش، گوش میانی و گوش داخلی و نیز مسیر عصب شنوایی تا مغز می تواند عامل وزوز گوش باشد. گاهاً وجود مشکل در مفصل فکی - گیجگاهی که خیلی نزدیک به گوش میانی و گوش داخلی است و نیز مشکل عروقی در شریان کاروتید و ورید ژوگولار (که خون سرخرگی و سیاهرگی را از کنار گردن و پشت گوش عبور می دهند) و چسبندگی یا بازماندگی شیپور استاش (یا مجرای تهویة گوش) می تواند باعث وزوز شود. به هر حال در صورت وجود هر گونه وزوز اولین اقدام بررسی کامل شنوایی و بررسی تخصصی وزوز و گاهاً انجام آزمایشهای تخصصی شنوایی (مثل DPOAE، ABR وECOG ) می‌باشد.
در جریان این آزمایشها، ادیولوژیست بدنبال بررسی نوع وزوز، شدت وزوز، کیفیت و تونالیتی آن، تداوم آن، علت وجود وزوز، شناسایی بیماری و نقایص سیستم گوش و شنوایی مرتبط با آن و تعیین برنامة توان بخشی وزوز است.
•    توان بخشی وزوز
در خصوص بیماران مبتلا به وزوز اگر به همراه وزوز، بیمار دچار کم شنوایی باشد ،اگر کم شنوایی قابل درمان باشد باید به پزشک مراجعه و درمان کند. با طی مراحل درمان وزوز کم یا حذف می شود. اگر کم شنوایی دائمی و غیر قابل درمان باشد، بهترین روش توان بخشی، تجویز سمعک بر روی گوش مبتلا به وزوز است. اگر بیمار دچار کم شنوایی دو گوش باشد (چه وزوز یک طرفه باشد و چه دو طرفه) حتماً سمعک دو گوشی تجویز می شود و ضمن تقویت شنیداری، صدای وزوز پوشانیده می شود و به خاطر تحریک عصب شنوایی باعث می شود که صدای وزوز در طول زمان و پس از چند ماه استفاده از سمعک تقلیل یابد.
در مواردی که بیمار دچار وزوز، دارای کم شنوایی نباشد؛ ابتدا یک بررسی کامل از نظر سلامتی، فشار خون، بیماریهای خونی و متابولیکی توسط پزشک انجام می شود و گاهاً ممکن است شواهدی از بیماریهای متابولیکی یا خونی که باعث وزوز گوش شده باشد یافت شوند که باید درمان شوند. در صورتی که بیمار دارای هیچ گونه بیماری عمومی نباشد، شنوایی طبیعی باشد و دچار وزوز باشد علت وزوز به احتمال قوی از سیستم مرکزی شنیداری است و راه مقابله با آن استفاده از دستگاههای پوشانندة وزوز (Tinnitus masker) می باشد و راه حل جدید برای کسانی که به دنبال آسیب حلزونی  و کم شنوایی دائمی دچار وزوز شده اند، استفاده از لیزرتراپی است.
    دستگاه پوشانندة وزوز
دستگاهی شبیه سمعک پشت گوشی یا داخل گوشی است که به جای تقویت صدا، صدای خاصی را تولید می کند که با صدای وزوز گوش همپوشانی دارد و صدای وزوز گوش هنگامی که دستگاه روشن است، شنیده نمی شود.
هنگام تجویز آن، ادیولوژیست پس از بررسی عمومی شنوایی؛ تونالیتی و فرکانس و شدت وزوز را بررسی کرده و خروجی دستگاه پوشانندة وزوز را با آن منطبق می کنند و طبق یک برنامة زمان بندی استفاده از آن را به شما توصیه می کند.در برخی موارد خاص، سمعکهایی تجویز و ارائه می شوند که دارای دستگاه پوشانندة وزوز هم می باشند و بیمار در برخی از زمانها از مدار پوشاننده استفاده می کند.
    لیزرتراپی (لیزر درمانی)
در مواردی که حلزون شنوایی آسیب دیده باشد و منشا وزوز در آزمونهای مربوطه آسیب به حلزون و سلولهای موئی حلزونی باشد، استفاده از لیزر کم توان در حال توسعه است. بیماریهایی چون دیابت، کم شنواییهای ناشی از دارو، کم شنواییهای ناشی از سر و صدای شغلی، جنگی و ضربات شدید به ناحیة گوشها، کم شنواییهای ناشی از نارساییهای کلیوی، بیماری مینر (بیماری که شامل وزوز گوش، کم شنوایی نوسان دار و سرگیجه است) و پیرگوشی نوع حلزونی و دیگر مواردی که به دنبال بررسی شنوایی، علت کم شنوایی یا وزوز، آسیب حلزونی تشخیص داده شود؛ استفاده از لیزرتراپی می تواند به بهبود علائم وزوز کمک کند. حدود 70-60 درصد بهبودی در کاهش شدت وزوز و زمان ابتلاء به آن با این روش گزارش شده و بیشترین میزان کارهای تحقیقاتی در این زمینه در کشور سوئیس و آلمان انجام شده است. برای مطالعه بهتر می توانید به سایت www.tinnitool.com مراجعه و مطالعه فرمائید. نکته مهم اینکه این دستگاه تاییدیهISO 13485  (تاییدیة کیفیت برای محصولات پزشکی) را دریافت کرده و در سوئیس و آلمان در تیراژ گسترده فروخته و استفاده می شود. در حین لیزر درمانی، نور لیزر کم توان (5 میلی وات) مرئی قرمز (طول موج 650 نانومتر) به داخل مجرای گوش تابانیده می شود. این نور از پردة گوش گذشته و از طریق دریچة گرد وارد حلزون شنوایی و سلولهای موئی غشاء پایه می شود. از آنجایی که در مطالعات میکروسکوپی سلولهای حلزونی آسیب دیده مشاهده شده که بخش میتوکندری سلولی این سلولها دچار آسیب می شود و تبادل انرژی برای دفع مواد سمی از سلولها دچار مشکل است، نور لیزر به تامین انرژی برای فرایندهای متابولیکی سلولی کمک کرده و نیز جریان خون را در نوار عروقی حلزون گوش داخلی افزایش می دهد. طی جلسات توان بخشی احساس ناخوشایندی برای بیمار ایجاد نمی شود و این روش با تجویز پزشک متخصص گوش و حلق و بینی باید انجام شود.

 


چند توصیه به بیماران مبتلا به وزوز

1-    از وزوز گوش نترسید. وزوز بیماری نیست ولی می تواند علامت بیماری گوش باشد. به هیچ وجه آن را نشانة بد خیمی و تومور در گوش یا مغز خود ندانید.
در مراحل ابتدایی ابتلاء به وزوز برای بررسی سیستم شنوایی به پزشک مراجعه کنید و در صورتی که آزمایش شنوایی توصیه شد، جهت بررسی شنوایی هر چه سریعتر مراجعه کنید.
2-    اگر کودک شما اعلام وزوز در گوش خود کرد حتماً به گفته های او اهمیت بدهید. شاید مشکلات شنوایی و بیماریهایی مرتبط با گوش او را مبتلا کرده باشد.
3-    از درمان سرخود و استفاده از داروهای طبی و گیاهی خودداری کنید.
4-    اجازه ندهید وزوز زندگی شما را مختل کند. اگر احساس می کنید زندگی روزمرة شما بعلت وزوز دچار اختلال شده است، به پزشک مراجعه کنید.
5-    گاهاً برنامة توان بخشی وزوز شامل بر ویزیت و درمان توسط روانکار و یا متخصص اعصاب و روان نیز می شود. به خود بقبولانید که تیم درمان شما تمام سعی خود را برای درمان شما بکار می گیرند و به همة اعضاء آن اعتماد و برنامه را دقیقاً به جلو ببرید.
6-    در ابتدای درمان با لیزر یا پوشاننده ممکن است احساس کنید وزوز کمی زیادتر شده است. نگران نشوید و برنامه را ادامه دهید.
7-    از قرارگیری در مکانهای خلوت بپرهیزید. استفاده از موسیقی با صدای ملایم و یا رادیو می تواند شما را از شنیدن وزوز و ناراحتی آن خلاص کند. حتی موقع خواب نیز می توانید از موسیقی ملایم یا اصواتی شبیه صدای طبیعت و صدای آبشار استفاده کنید.